8.7.2007 - Bilgilenelim..Ki dışlamayalım!

Toplumlar yalnızca çoğunlukta olanı ‘normal’ kabul etme ve azınlıkta olan tüm grup, kişi ve durumları yok sayma eğilimindedir. Cinsel eş seçiminde yaygın olan heteroseksüalite olduğu için, azınlıkta kalan homoseksüel ve/veya biseksüel yönelimli kişilerin ya eşcinsel yönelimleri görmezden gelinir, heteroseksüel oldukları varsayılır, ya da cinsel yönelimleri nedeniyle açıkça dışlanırlar.
Eşcinsellik önceleri birçok ülkenin ceza yasalarında suç kabul edilmiş, ancak 19/20. yy´da suç olmaktan çıkmıştır. Çeşitli tarihsel dönemlerde ve çeşitli ülkelerde cinsel azınlıklara cezalar uygulanmış ve/veya birçok ayrımcılık yapılmıştır. Bunlar arasında; işten atma, sosyal ortamlardan dışlama, özel yaşam ihlalleri, haksız tutuklama, dayak, işkence, taciz, tecavüz, hapis, para cezası, kırbaçlama ve hatta idam sayılabilir.
Eşcinsellik, psikiyatrik tanı sistemlerinde önceleri kişilik bozukluğu, cinsel bozukluk, cinsel yönelim karmaşası olarak kabul edilirdi. Ancak 1973´de APA (Amerikan Psikiyatri Birliği) ve 1990´da WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kararı ile psikiyatrik tanı sınıflamalarından tamamen çıkarıldı.
Öte yandan uluslar arası cinsel azınlık dayanışması da söz konusudur. 1978´de kurulan, Uluslar arası Lesbiyen ve Gey Birliği (ILGA)´ne üye beş kıtadan, 90 ülkeden toplam 400 grup var. Cinsel yönelim ayrımcılığı, 1991´den beri, Uluslar arası Af Örgütü <******> ´nün tüzüğünde yer alıyor. Dünya Cinsel Sağlık Birliği (WAS)´nin 1999 Cinsel Haklar Bildirgesinde cinsel ayrımcılıktan uzak olmak, temel insan haklarından biri kabul edilir. Konuyu spesifik olarak ele alan ilk uluslar arası insan hakları belgesi olan Avrupa Birliği temel haklar şartı, cinsel yönelime bağlı ayrımcılığı yasaklar. Ancak cinsel yöneliminden dolayı ayrımcılığa uğramaya karşı çok az ülkede yasal koruma var. (Cinsel yönelim nedeniyle ayrımcılığa uğramamanın anayasal hak olduğu ilk ülke 1994 Güney Afrika.)
Ülkemizde eşcinsellik hiçbir zaman ‘suç’ sayılmamış ve yasal olarak ‘ceza’ söz konusu olmamıştır. Ancak bu olumlu yasal durum, ne yazık ki eşcinsellere cinsel yönelimlerinden dolayı ayrımcılık yapılmadığı anlamına gelmemektedir.
Birkaç yıl önce TCK´nda yapılan değişiklikler sırasında, ‘cinsel yönelim ayrımcılığının’ da suç sayılması tartışıldı ancak ‘cinsiyet ayrımcılığı’ nın bunu da kapsadığı ileri sürülerek reddedildi. Sonuç olarak, yeni TCK da cinsel yönelim ayrımcılığını önlemek için yasal koruma sağlamıyor.
Öte yandan bu gerekçe cinsellikle ilgili tanımlar konusundaki kavram kargaşasının yaygınlığını da gösteriyor. ‘Bedensel cinsiyetimiz’ doğuştan belirlenir. Hepimiz kadın ya da erkek cinsel organları ile doğarız. Tek istisna nadir görülen hermafroditlerdir. İlk çocukluk yaşlarında ‘cinsel kimliğimiz’ gelişir, “Ben kadınım”
ya da “Ben erkeğim” duygumuz oluşur. Bunun istisnası da gene nadir olan cinsel kimlik farklılıklarıdır. Ergenlikten itibaren de ‘cinsel yönelimimiz’ belirginleşir. Kendimize kendi cinsimizden birini cinsel eş olarak istiyorsak eşcinsel, karşı cinsten birini istiyorsak heteroseksüel, her ikisini de istiyorsak biseksüel oluruz. Bu üç cinsel yönelim de birbirine eşdeğerdir ve hiç biri psikiyatride en az 30 yıldır hastalık ya da bozukluk olarak kabul edilmemektedir.
Ayrıca cinsellikle ilgili bu üç temel kavram, bedensel cinsiyet, cinsel kimlik ve cinsel yönelim, kişilerin istemli olarak seçtikleri değil, karşı karşıya kaldıkları durumlardır. Hiçbirimiz kadın ya da erkek olarak doğmayı seçemeyeceğimiz gibi, cinsel yönelimimizi de seçemeyiz. Eşcinsel yönelim, keyfi, ahlaki veya istemli bir seçim değildir, aynen heteroseksüel yönelim gibi bir durumdur. <******>
Toplumsal ön yargılar, özellikle cinsellikle ilgili olanlar, doğru bilgilendirme olsa bile, çok yavaş ve güç değişir. Üstelik yanlış bilgilerle pekişmesi ne yazık ki daha yaygındır. Homofobiyi, eşcinselliğe, eşcinsellere karşı yanlış ve eksik bilgilenişten kaynaklanan, genellemelere dayanan, yeni bilgi ve anlayışlarla karşılaşıldığında değişmeye açık olmayan, olumsuz veya düşmanca tutum, bir ön yargı olarak tanımlayabiliriz. Cinsel yönelim nedeniyle ayrımcı davranışların temelinde homofobik inanışlar, ön yargılar vardır. Homofobik inanışlar da tüm ön yargılar gibi toplumun her kesiminde, öğretmenlerde, psikologlarda, doktorlarda, psikiyatristlerde, medya üyelerinde, hukukçularda, politikacılarda yaygındır ve değişime dirençlidir. Mesleğimiz ve cinsel yönelimimiz ne olursa olsun, hepimiz az ya da çok homofobikiz. Çünkü hepimiz eşcinselliğe karşı olumsuz değer yargılarının yaygın olduğu bir toplumda yetiştik. Hepimiz bu homofobinin izlerini düşüncelerimizden, duygularımızdan ve belki de en önemlisi dilimizden temizlemek zorundayız. Toplumun bilgilenmesinde rol oynayan tüm profesyoneller bu işlevi yerine getirirken doğru bilgiler vererek ön yargıların kırılmasına yardım edebileceği gibi, yanlış bilgiler vererek, ya da farkında olmadan verdiği yanlış mesajlarla, ön yargıların pekişmesine, sürmesine de neden olabilir. Oysa eşcinsel/biseksüel bireylerin sorunları, eşcinsel olmalarından değil, eşcinselliği normalize edemeyen, ötekileştiren bir sistem içinde yaşıyor olmalarından kaynaklanır.
Uluslar arası eşcinsel dayanışma hareketlerine paralel olarak, ülkemizde de eşcinseller 90´lı yıllarda örgütlenmeye başladı, 1993´te Lambdaİstanbul
1994´te KAOS-GL kuruldu. 2000´li yıllarda üniversitelerde topluluklar oluşmaya başladı. AB´ne uyum kapsamında dernekler yasasındaki değişikliklerden sonra, bu eşcinsel örgütler dernekleşmeye başladı, KAOS-GL Kültürel Araştırmalar ve Dayanışma Derneği, Lambdaİstanbul LGBT Dayanışma Derneği, Bursa Gökkuşağı Derneği, Pembe Hayat LGBT Dayanışma Derneği gibi. 2005´te, Ankara valiliği KAOS-GL Derneği´nin, “genel ahlaka ve Türk aile yapısına aykırı” olduğu için kapatılmasını istedi, savcılık ‘eşcinselliğin ahlaksızlık olmadığını ve örgütlenme hakkını’ savundu ve dava açılmadı. Diğer derneklerin kuruluşlarında da benzer süreçler, valiliklerin kapatma girişimleri yaşandı. Ancak Lambdaİstanbul LGBT Dayanışma Derneği için, bu süreç farklılaştı, valilik üst mahkemeye başvurdu ve dava açılmasına karar verildi. <******>
Genel olarak homofobinin yaygın olduğu toplumlarda, bireyler açısından da içselleştirilmiş homofobi, kaygılar yaratmaya adaydır. Bireylerin eşcinsel olduklarını fark etme ve kabullenme sürecinde, bu kaygılarıyla baş edebilmeleri için profesyonel yardım kadar, belki daha da çok kendileriyle benzer sorunları yaşayan kişilerle tanışmaya, dayanışmaya gereksinimleri olur. Eşcinsel sivil toplum kuruluşları, dernekler genel olarak toplumdaki homofobinin azaltılmasına katkıda bulunduğu gibi, özel olarak da eşcinsel bireylerin dayanışma gereksinimine yanıt oluşturmaktadır. Cinsellik alanında çalışan mesleki bir dernek, bir STK olarak CETAD, 2001 yılından beri profesyonellere ‘Cinsellik ve Cinsel Tedavi Eğitimi’ vermektedir. Bu eğitimlerde çoğunluğu psikiyatrist ve psikolog olan profesyonellerin cinsellikle ilgili ön yargıları arasında homofobik ön yargıların önemli bir yer tuttuğunu gördük.  STK arası işbirliği ile, homofobik ön yargıları tartışırken, profesyonellerin yanı sıra Lambdaistanbul gönüllülerinin sunumlarından da yararlanmaktayız.
Tüm toplumsal önyargılar, özellikle cinsellikle hele eşcinsellikle ilgili olanlar, doğru bilgilerin ortaya çıkmasından çok sonra ve çok yavaş değişirler. Bu nedenle cinsellik alanında çalışan tüm profesyonellerin önce kendi homofobilerine karşı içgörü geliştirmeleri, düşüncelerinden, duygularından ve dillerinden homofobik inanışları temizlemeleri gerekir. Ancak bundan sonra, tek tek bireylerin homofobi kaynaklı kaygılarına yardımcı olabilir ve toplumda homofobinin azalmasına katkıda bulunabiliriz. Cinsellik alanında çalışan profesyoneller gibi STK´nın da bireylerin cinsel haklarının ve toplumun cinsel sağlığının korunmasında sorumlulukları vardır. Bu alandaki STK, ön yargılara karşı toplumun doğru bilgilendirilmesinde işbirliği içinde çalışmalı ve her çeşit ayrımcılığa dayanışma ile karşı çıkmalıdır.
Kaynaklar;

1.  “Cinsel çeşitlilik; Yönelimler,Politikalar, Haklar ve İhlaller”, Vanessa Baird, Metis Yayınları, İstanbul, 2003. <******>
2. “CİNSEL KİMLİK FARKLILIKLARI”, Şahika Yüksel, Psikiyatri Ders
   Notları.Yayına Hazırlayan Adam E, Yazıcı O, Tükel R Istanbul 1998
3. “Bir Alan Araştırması; Eşcinsel ve Biseksüellerin Sorunları”, Lambdaistanbul, İstanbul, Mart 2006.
4. “Textbook of Homosexuality and Mental Health”, Ed: Robert P. Cabaj, Terry S. Stein, American Psychiatric Pres, Washington,DC, 1996.